Esperanta Ligilo
Oficiala organo de
Ligo Internacia de Blindaj
Esperantistoj (LIBE)
numero 7 - Septembro 2023
Enhavtabelo
Kio okazas en nia medio.
Kongresa raporto.
Kulturaj aranĝoj dum la 87-a
IKBE en San Benedetto del Tronto (Italio).kongreso.
LIBE funebras:
Forpasoj.
Kiu estis Gyula Farkashalmi.
Literaturo:
Pri mia knabina animo.
Versaĵoj de Valentin Melnikov.
Du matematikaj enigmoj.
Kio okazas en nia medio
Iuj legantoj plendis, ke en Esperanta Ligilo ne aperas informoj pri
eventoj
okazintaj aŭ okazontaj kadre de
la blindul-esperantista movado. Grandparte
ili pravas kaj do ni klopodos korekti
tiun mankon. Sed por tio ni bezonas
vian helpon. Ni do petas ĉiujn
samideanojn, kaj unuavice niajn delegitojn,
informi nin kiam en ilia lando okazis
io interesa aŭ oni planas okazigi ĝin:
ni certe diskonigos la ricevitajn
informojn.
Sed, ankoraŭ pri interesaj okazaĵoj, ne forgesu ke nun multaj
el ili
disvolviĝas en interreto. Tiuj,
kiuj disponas la necesajn teknikaĵojn,
havas eblecon partopreni en multaj
aranĝoj. Per kelkaj programoj, inter
kiuj estas $Teamtalk kaj $Skajpo,
aktivaj LIBE-anoj organizas konstantajn
aŭ okazajn renkontiĝojn pri
diversaj temoj. Ankaŭ pri ili ni petas detalajn
informojn por publikigo. Kaj same,
sed multe pli abunde, okazas inter vidantaj
Esperantistoj, sed kial ne partopreni
ankaŭ en tiuj aranĝoj?
Verdire la redaktorino de Esperanta Ligilo enkondukis rubrikon "por
la
retumantoj", kiu bedaŭrinde
malaperis el la revuo. Nu, ĉar allogaj eblecoj
abundas kaj ĉar la nombro de
niaj membroj kiuj jam profitas el ili ne estas
granda, ni intencas, per la aperigo
de informoj, altiri novajn partoprenantoj
kaj stimuli ankaŭ la malnovajn
al pli konstanta ĉeesto.
Bonvolu alsendi informojn! Dankon.
Sed ni venu al la nuna numero de nia revuo. Ĝi enhavas informojn
pri
IKBE okazinta en Italujo;
ĉeestis 40 homoj (enkalkulante akompanantojn)
el ok landoj, sed parto el ili venis
por samtempe kaj samloke okazonta
Erasmus-seminario kaj ne por IKBE,
kvankam ili estis Esperantistoj.
Bedaŭrinde enestas ankaŭ
tro da funebraj anoncoj.
ĉĝĥĵŝŭ
ĈĜĤĴŜŬ
Kongresa raporto
Ĉe la strando de adriatika maro, geesperantistoj kunvenis, en la
gracia
urbeto San Benedetto del Tronto, de
la 3-a ĝis la 10-a de junio.
kvankam la gekongresanoj estis iomete
malmultaj, la programo estis tre
riĉa kaj interesa. Matene, oni
povis aŭskulti altnivelajn prelegojn, kaj
tute libere, partopreni kunsidojn en
la kadro de la projekto "plilertigu
edukistojn por inkluziveco".
posttagmeze ĉiuj povis ĝui la maron, danke al bona
kaj milda vetero, aŭ promeni en
tre eleganta aleo, tute proksime de la maro,
observante belegajn skulptaĵojn,
aŭ gustumi en la kafejoj malvarmajn trinkaĵojn.
Dimanĉe, la kvaran de junio, okazis la
malfermo de la kongreso: post la
salutoj de la lokaj aŭtoritatoj,
la prezidantino de IABe, kiel gastigantino,
salutis la gekongresanojn, dezirante
al ĉiuj bonan kaj fruktodonan laboron.
Ŝi poste transdonis la gvidadon
al s-ino Nedeljka Lozajiĉ, kiel prezidantino
de la tuta kongreso, kiu klarigis la
kongresan temon: "Ĉu la maro dividas
aŭ kunigas popolojn?".
Dum la kongreso, oni povis aŭskulti
kvin prelegojn, el kiuj tiu de s-ino
nedeljka estis prezentita kadre de la
seminario kiu flankumis la kongreson.
Du prelegoj pritraktis specife la kongresan temon: la unua farita de
prof.
Fabrizio Pennacchietti, la dua de
prof. aldo Grassini.
En la unua, prof. Pennacchietti klarigis kaj priskribis kiel la Maro,
precipe mediteranea maro, estis, kaj
ankoraŭ povus esti komunikilo por la
disvastigo de la diversaj lingvoj.
Tia ĝi estis en la mezepoko, kaj
ankaŭ antaŭe, kaj, danke al ĝi, lingvoj
miksiĝis kaj
pliriĉiĝis.
Aldo Grassini alfrontis la temon precipe de la historia flanko,
pritraktante
la valoron de iuj kulturaj kaj
filozofiaj interŝanĝoj, sed ankaŭ la eblecon
por la popoloj, ekkoni kaj ricevi
nekonatajn varojn. Do la mediteranea maro,
kiu malbonŝance nuntempe estas
tombejo de homoj kiuj volus eltrovi novan kaj pli
facilan vivon transirante ĝin,
estis
tiam loko de renkontiĝo kaj
samtempe loko de disvastiĝo de novaj kaj neniam
antaŭe konataj ideoj. Li
rimarkigis ke, se verdire la fino de Mezepoko fermis ĉi tiun eblecon, la
sperto restis kaj
eble pliboniĝis malfermante
novajn horizontojn.
Tre interesa kaj tute nova estis la prelego de prof. Francesco Maurelli,
kies titolo estis "Submaraj
robotoj".
Li klarigis kiel tiuj aparatoj estas
uzataj en multaj fakoj, kiel ekzemple
scienca esplorado de la maroj por
biologiaj, geologiaj kaj geografiaj
celoj, kontrolado de submaraj
instalaĵoj kiel komunikaj kaj elektraj
kabloj kaj akvo-, gaso- kaj
naftoduktoj, militaj celoj defendaj kaj atakaj ktp.
Avantaĝo de robotoj estas, ke
ili povas atingi profundojn ne atingeblaj de
homoj kaj povas resti longe en la
marprofundoj, kie ili laboras sub la
gvido de foraj teknikistoj. Gvidado
per
radio estas tamen neebla, ĉar
radiaj
ondoj ne povas penetri la marojn kaj
oni devas do konekti per kablo la roboton
al surfaca ricevilo, sed kabloj,
kvankam speciale produktitaj por toleri grandan
premon, difektiĝas facile, kaj
krome limigas la moveblecon de la roboto.
Oni do ankaŭ utiligas sonajn
ondojn por gvidi la robotojn, ĉar tiaj ondoj
povas vojaĝi en akvo, sed
ankaŭ por ilia uzo estas limigoj.
La uzo de submaraj robotoj rapide
disvastiĝas ĉar, malgraŭ ilia alta
kosto, ili plenumas altvalorajn taskojn.
Imagu ekzemple ke el Germanujo oni science
esploras la marprofundojn ĉe
Kanariaj insuloj, sed tie troviĝas nur la
robotoj: la sciencistoj kaj
teknikistoj gvidas ilin kaj ricevas iliajn informojn
restante sur la solida germana
grundo.
La du prelegoj de Violetta de Filippo kaj de Nedeljka Lozaji3 situis
iomete
ĉe la limo inter la kongreso kaj
la seminario: la unua koncernis la vivon de
blinduloj en iuj afrikaj landoj,
precipe en Etiopio, surbaze de la sperto de la
prelegantino; en la dua, nedeljka
rakontis sian sperton en grupo de
teatraj geaktoroj. Ŝi monstris
al ni bildojn kaj scenejojn, kaj ni ankaŭ
povis ŝin aŭskulti, kiam
ŝi rolis en sia "pièce téatrale". Ŝi certigis
nin ke ŝia partopreno en teatra
grupo multe utilis al ŝi farante ŝin pli
kuraĝema kaj pli konscia pri si
mem.
Kiel ni diris, en la kadro de la kongreso estis aranĝita seminario
pri inkluziveco de geblinduloj en la
socia kaj kultura vivo. En sia
disvolviĝo la seminario havis
jam du sekciojn okazintajn la unua en Toulouse
kaj la dua en Byalistok; la tria
okazis ĝuste en San Benedetto. La rezultoj de
ĉi tiu laboro estis tri
dokumentoj; la unua, pri inkluziveco, el la pedagogia
vidpunkto, la dua pri alireblo de
blinduloj al ĉiuspecaj artoj,
la tria pri la diversaj manieroj
aliri kaj helpi blindulojn precipe en kulturaj
medioj. en la seminario partoprenis
tri landoj: Ffrancujo, Pollando kaj Italujo;
por ni estis la unua sperto, sed,
kvankam ĝi estis tute nova, ni povis
multe lerni, kaj precipe kunlabori
akceptante kaj diskutante ĉies ideojn,
por atingi sufiĉe bonan
rezulton. La rezultoj estos disvastigitaj
dum la UK en Torino, Italujo.
Kulturaj aranĝoj dum la 87-a
Ikbe en San Benedetto del Tronto (Italio)
Ĉifoje mi alvenis unu tagon pli
poste, la 4-an de Junio. Kaj ĝuste la saman
vesperon okazis la unua koncerto
kadre de Ikbe. Koncertis Massimo Tagliata,
akordiona virtuozo. Post
vespermanĝo ni kolektiĝis ĉe la elirejo de nia hotelo
por iri al la koncerto en alian
konstruaĵon. Subite ekpluvegis, tial
niaj organizantoj aranĝis
aŭtoveturadon ĝis la koncertejo. Do ni venis per
kelkaj aŭtoj, sed okazis, ke la
akordionisto atendis nin. Tial la
komenco de la koncerto
prokrastiĝis proksimume je la duonhoro. Sed li ludis
tiom belege, ke ni tute forgesis
ĉiujn malfacilaĵojn kaj malagrablaĵojn.
Massimo Tagliata estas fama
akordionisto, pianisto kaj aranĝisto.
Li gajnis multajn premiojn en
diversaj konkursoj i.a. en la kanzonfestivalo de
Sanremo 2015, kie estis premiita la
kanzono, kiun li akompanis. Aperis
multaj liaj sukcesaj lumdiskoj, kaj
en 2012 li eĉ gajnis la platenan diskon.
Lia ludmaniero dum la koncerto
elradiis tiom da pasio kaj energio, ke la publiko
ne nur aplaŭdis, sed ankaŭ
kunkantis kaj eĉ sukcesis kundanci.
Koncerto de Maria Grazia Barboni
estis tute alispeca. Ĝi okazis sur la teraso
de nia hotelo. La tuta atmosfero
estis tre intima, kaj la sono de ŝia gitaro
kreis lirikan etoson. ŝi kantis
sen mikrofono pri amo, pri feliĉo kaj
malfeliĉo, pri paco kaj Dio. En
ŝia repertuaro estas kantoj de Fabrizio de André, Edit Piaf, Joan
Baez kaj de aliaj aŭtoroj.
Mi aŭdis ŝin kanti dum UK
en Lisbono, kaj min tuj ravis ŝia kantmaniero. Tial mi ĉifoje
ĝuis ŝian kantadon, kiu rememorigis min pri Lisbono, pri belega
etoso de tiama koncerto, kiu
ripetiĝis ankaŭ nun.
Duo Acefalo (Stefano Staffolani –
voĉo kaj gitaro, kaj Lorenzo Cantori – voĉo
kaj diatonika balgharmoniko)
prezentis al ni popolajn kanzonojn kaj popolan
muzikon en nova aranĝado.
Cantori senlace serĉas tra la regiono Markio
popolajn kantojn, kiujn li majstre
ludas per tradiciaj muzikiloj. Staffolani
esploras malnovajn librojn kaj la
popolan memoron por trovi tekstojn por
tiuj melodioj. Ili rakontis al ni pri
diversaj moroj, prezentis belegajn
italajn kantojn kaj entuziasmigis la
publikon, kiu ne restis pasie sidanta,
sed partoprenis la spektaklon,
kunkantante kaj kundancante.
Okazis ankaŭ ekskursoj dum la
kongreso. La unua estis duontaga, al la
rekapabliga centro por la
surdblinduloj "Orfadena ligo". Tio estas komplekso el
kelkaj konstruaĵoj, moderne
ekipitaj, kie samtempe povas loĝi pli ol cent
homoj. Ili povas konstante loĝi
tie aŭ veni nur por kelkaj semajnoj. Por unu
surdblindulo estas du edukistoj (unu
antaŭtagmeze kaj unu posttagmeze).
Mi esploris unu ĉambron,
destinitan por unu homo. Ĝi estas tre komforta, kun
nova meblaro. Unu tago en la
rekapabligejo kostas proksimume 400 Eŭrojn,
sed gepatroj de tiuj infanoj pagas
nenion, la kostojn pagas asekuro kaj
libervolaj donacantoj. Estas tie
ankaŭ medicinaj servoj, masaĝejo kaj naĝejo,
konsistanta el du naĝbasenoj
(unu por medicinaj celoj kaj unu por naĝi,
ĝi estas pli granda kaj pli
profunda).
Kiel ĉiam merkredo estas
ekskursa tago. Ni veturis komence al la tre fama muzeo
Homero. ĝi estas ŝtata
palpsenta muzeo en Ancona. Mi jam la trian fojon vizitis
tiun muzeon, tamen estas same
interese, kiel unuafoje, estas skulptaĵoj, kiujn
mi ne renkontis pli frue. Tie staras
kopioj de diversaj skulptaĵoj, parte,
se originaloj estas tre grandaj,
plimalgrandigitaj, kaj blinduloj povas
palpesplori ilin.
Post la abunda kaj bongusta
tagmanĝo ni veturis al la akordiona fabriko Pigini.
ĝi ekzistas ekde la jaro 1946.
ĉi tie estas produktataj butonaj kaj klavaj
instrumentoj. La fabriko eksportas
siajn produktojn en multajn landojn de
Eŭropo, sed ankaŭ en
Argentinon, Pakistanon, Usonon, Kanadon kaj
Egiptujon. Ni spertis la tutan
procedon de naskiĝo de harmonikoj kaj akordionoj,
kaj fine eĉ povis ĝui,
aŭskultante belegan ludon de akordionisto.
Aparte mi povas mencii italan
kuirarton. Ni ĉiuj scias pri la riĉeco de italaj
manĝaĵoj el faruno
(spagetoj, makaronioj, tortelonoj, kanelonoj, ktp).
Sed estis ankaŭ proponitaj
fiŝaĵoj, maraj estaĵoj, viando, rizo… Mi eĉ ne
povas nomi ĉi tie ĉiujn
manĝaĵojn. Kaj tagmanĝoj kaj vespermanĝoj estis ne nur
tre diversspecaj, sed ankaŭ tre
abundaj kaj bongustaj.
Kaj certe ne eblas ne mencii la
maron. La temo de la kongreso estis "La maro.
ĉu ĝi dividas aŭ
kunigas popolojn". Tial okazis kelkaj prelegoj pri ĝi, sed pri
tio rakontas alia kongresa
sekretario. Mi volas mencii la veran maron,
kiu troviĝis ege proksime de la
kongresejo. Bedaŭrinde la vetero ne tre
favoris nin, preskaŭ
ĉiutage pluvis. Tamen mi sukcesis ankaŭ naĝi en la maro.
Belega sabla bordo, pura kaj varma
akvo estas tre atraktiva por ĉiuj.
Ni vere povus resti pli longe…
Sed venis tempo por reveni hejmen.
Tamen ni volonte revenos iam al tiu belega
loko, San Benedetto del Tronto.
Koran dankon, niaj karaj italaj
amikoj!
ĝis revido ie en Esperantujo!
(Natalia Kasymova)
LIBE funebras
Forpasoj
post tragika akcidento ene de sia loĝejo la 12-an de januaro
forpasis
manfred herrmann, 88-jara, honora
membro de eblogo.
manfred herrmann blindiĝis post bombatako dum la dua mondmilito.
post vizito de la blindulinstituto en
nürnberg li tie laboris kiel telefonisto
unue ĉe la firmao siemens kaj
poste ĝis sia emeritiĝo ĉe la urba administracio.
lian interesiĝon por esperanto vekis filo kaj bofilino, ambaŭ
aktivaj en
la germana esperanto-asocio (gea).
kiel membro de eblogo manfred
herrmann partoprenis kongresojn kaj aliajn
esperantoaranĝojn. Ekde la jaro
2000
ĝis 2015 li administris la kason
de nia organizaĵo. en 2019 la membrokunveno
nomumis lin honora membro de eblogo.
post pasko ni ricevis la komunikon, ke forpasis brigitte bukenberger.
dum la 60-aj 70-aj jaroj de la
pasinta jarcento ŝi akompanis sian tiaman edzon
otto cohrs al ikbe kaj aliaj eventoj.
pasintjare ŝi subtenis la
aktivaĵojn de nia organizaĵo okaze de ĝia
100-jara jubileo per kontribuoj kaj
fotoj por la tieokaza memorlibro kaj
partoprenis ties prezentadon dum la
gea-kongreso en kaiserslautern.
kara manfred, kara brigitte, ripozu en paco. vi daŭre restos en nia
memoro.
(th. speckmann)
Kiu estis Gyula (1941-2023)?
Gyula Farkashalmi, filo de
vidhandikapitaj gepatroj, naskiĝis blinda, en 1941, en Budapest.
Jam en la "Landa Eduk- kaj
Lerninstituto por Blinduloj" (tiama oficiala nomo de la hungaria
porblindula bazlernejo kaj internulejo) Gyuszi (Juliĉjo) montris
superaveraĝan interesiĝon pri diversaj lingvoj.
Post la deviga rusa, Esperanto estis
la dua ne-gepatra lingvo kun kiu li konatiĝis.
Lia mentoro estis rekte Mikloŝ
Bano, tiutempe la plej aktiva kaj produktiva blinda E-isto en la lando.
Gyula transprenis de tiu dojeno
entuziasmon ne nur al la internacia lingvo, sed ankaŭ al la brajla
skribsistemo kaj pensmaniero.
Danke al tio, en la gimnazio - kiun
li frekventis inter senhandikapaj kungelernantoj - li povis uzi la ĝustan
francan brajlon, kiu estis por li la laŭvica kromlingvo.
Gyula formale ne surprenis superajn
studojn en altlernejo aŭ universitato, kvankam intelektaj kapabloj por tio
tute ne mankis al li.
Eble mankis tamen kuraĝo, li ja
estis eksterordinare modesta homo.
Li do eklaboris kiel telefonisto, kaj
en la 70-aj jaroj oni invitis lin al la presejon de la hungara blindulasocio
por provlega/korektista laboro.
Tiu posteno estis tre adekvata por
li, klerulo.
Jes, li estis klera, kaj tra la tuta
vivo li pluklerigadis sin mem nature pri tre diversaj fakoj, tamen speciale pri
lingvoj.
Li altnivele alproprigis la hispanan,
sed "ne eblus lin vendi" ankaŭ en la ceteraj latinidaj lingvoj.
La budapeŝta IKBE en 1966 estis
ekstreme signifa por Gyula koncerne ne nur Esperanton, sed - pli vastasence -
internaciecon.
Ne eblas ne mencii, ke li tiam
konatiĝis i.a. kun nia nelacigebla, ankoraŭ multmaniere malferma samideano Anatolij
Masenko.
Tiu amikeco restis tre grava kaj
aparte frateca por ili ambaŭ, kun aktiva leter-interŝanĝado kaj
reciprokaj personaj vizitoj.
Por ne ellasi ion, ni menciu, ke al
la lingvoj de Gyula poste aldoniĝis ankoraŭ la germana, kaj fine
ankaŭ la angla.
Li bone uzadis la ellernitajn
lingvojn, multe foliumante diverslingvajn revuojn, magazinojn, kiujn li
ricevadis de eksterlandaj konatoj.
Rememorante, ni povas diri, ke Gyula
Farkashalmi ne apartenis al plej vojaĝemaj blinduloj.
Kompreneble li partoprenis en kelkaj
eksterlandaj kongresoj, tamen la gepatran landon li forlasis relative malofte
cetere, krom tiuj, jam menciitaj amikaj vizitoj.
Dumvivan amikan rilaton li flegis
ankaŭ kun geedzoj Da Costa.
Ĝenerale dirite, Gyula estis
societema, amika homo.
Kiam li ricevis gastojn, li fartis
tre bone, kaj foj-foje li volonte variigis la amikan etoson per sia akordiono,
kiun li ja ne ludis faknivele, sed ĉiam bonhumore.
Gyula kolektis en sia loĝejo
aron de valoraj, diverslingvaj brajlaj libroj, vortaroj.
Kiam li sentis la
alproksimiĝantan vivofinon, lia plej granda skrupulo estis, kio okazos kun
tiu valora kulturkolekto.
Kaj tiu bedaŭrinda fino venis
tamen subite, sen iu antaŭsigno.
Iun julian tagon li subite eksentis
sensentiĝon, kvazaŭ sensangiĝon en la maldekstra brako, kiun li
ne plu kapablis levi.
Li devis tuj enhospitaliĝi, kie
oni konstatis apopleksion, de kiu li baldaŭ mortis.
La forpaso de Gyula Farkashalmi estas
dolora por ĉiuj ni, kiuj lin konis.
Lia librokolekto nun estas
transportata en la brajlan bibliotekon de la hungara blindulasocio.
Kara amiko, ripozu en paco.
Attila Varro
Pri mia knabina animo
Antaŭ ol komenci tiun ĉi rakonton mi devas rimarkigi ke la
antaŭnomo de la
aŭtoro "Ferenc" estas
virnomo, kaj la historio ne estas novelo, naskita de la
profesia fantazio de la verkisto, sed
vera okazintaĵo. Sed se oni estas viro,
oni ĝenerale ne havas knabinan
animon.
Kio estos tio? - vi volas demandi - ĉu fantomhistorio pri
ŝanĝitaj animoj en la
stilo de Stevenson? Kalkulema kaj
malica
verkisto nun komencus petolan
divenludon kun la scivolemo de la afabla leganto,
sed mi volas pruvi al la tuta mondo,
ke mi estas nek kalkulema nek malica kaj
tial sen pluaj zigzagoj kaj
nervmilito mi komencas la rakonton.
Sidante apud skribotablo en la bela kaj ĉiam paca Svedlando oni
malfacile
rememoras la komencon de la tria
jardeko en tiu ĉi ĝis nun tre malfeliĉa
jarcento.
Ĉu temas efektive nur pri
tiel malmulte da jaroj? oni prefere kredus,
ke tiu tempo estis antaŭ tuta
jarcento.
Tute grandaj landoj dronis intertempe, landoj iĝis nerekoneblaj kaj
ĉio
transformiĝis surface kaj
interne en la vivo de la homoj.
Estis antaŭ longa tempo...! Ekzakte sep jarojn antaŭ la dua
kaj ĉiun antaŭan
militon superanta mondkonflikto.
Eŭropo ne estis eĉ tiam loko de idilia trankvilo, sed oni ne
kuraĝis antaŭvidi
tion, kion oni devis kaj oni prefere
trompis sin per la revoj pri la
iompostioma pliboniĝo de la
mondfebro.
Oni trompis sin kaj revis, malgranduloj kaj grandpolitikistoj
egale.
Jam tiam mi estis fervora kursgvidanto en mia malproksima hejmurbo, kiun
la
sorto tiel kruele torturis dum la
lastaj jaroj de la dua mondmilito.
Tiam oni ne pensis pri tio, ke la korpreme bela apuddanuba urbo iam
transformiĝos je la valo de
lamentoj.
Kvankam ankaŭ tiam ĝi estis nur ŝajna paradizo.
Mi instruis esperanton kun ĝojo kaj volo de la optimismo, kun
entuziasmo kaj
kun espero de iaspeca
"malgraŭĉio".
Ĉar tro optimisma, kiel dirite, oni ne povis esti en
Mezeŭropo.
La situacio, post la unua mondmilito estis ege malfacila en mia lando,
kaj se
oni volus verki historian traktaton,
oni konsumus multajn paĝojn de tiu ĉi
libro.
Sed mi volas paroli nur tiom pri tiu ĉi temo, kiom estas necesa por
tute
kompreni la formiĝon de tiu
ĉi eta rakonto.
Estis ja tiel, ke multaj dekmiloj kuradis sur la stratoj de la
postmilita,
miliona kaj de ĉiu eksterlandano
superlative laŭdita ĉefurbo - sen kaj
por laboro kuris tiuj dekmiloj, kaj
la fakorganizoj serĉis ĉiujn rimedojn por
okupigi la amasojn, por evitigi la
danĝerajn brulpunktojn.
La senlaboreco estis speciale granda en la kontorista fako kaj
ankaŭ tiu
fakorganizo aranĝis diversajn
kursojn al la senlaboruloj.
inter tiuj kursoj troviĝis ankaŭesperanto-kurso kaj mi ricevis
kaj
volonte akceptis la taskon instrui
ĝin al tiu, entute ne gajige interesa
publiko.
Sed dum la kurso oni ne pensis pri la afliktiga motivo de la kurso.
Ĉar la
publiko efektive estis tre interesa
kaj tre varia.
Ili estis senlaboraj kontoristoj, pli bone dirite gekontoristoj, sed
plej bone
dirite junaj, ĉarmaj
kontoristinoj, en kies amaso nur malofte oni povis
malkovri iun aŭ iujn
sensignifajn virojn.
Mi ne povas diri, ke mi fartis malbone pro tio, eĉ... La knabinoj
volonte
lernis esperanton, foje-foje unu
aŭ alia malaperis el la kurso pro okaza, aŭ
definitiva laboro, kelkaj reaperis
post provizora okupo, kaj la instruisto
ĝojis, kvankam tia reapero
signifis samtempe malĝojon, ĉeson de laborokazo,
kaj parte ankaŭ tiun de la
espero.
Sed oni trovas ion bonan en ĉio malbona, oni estas egoisto kaj oni
ĝojis
pro la reaperinta dekoro, kiun tia
vizaĝo signifis al tiu ĉarma kaj vigla
kurso.
Laŭ mia scio kelkaj restis fidelaj al esperanto kaj uzis la lingvon
en
diversaj rilatoj en la lando kaj dum
estis eble ankaŭ al la ekstera mondo.
Unu el ili povis danki eĉ sian edziniĝon al esperanto, juna
esperantisto, komercisto edzinigis
ŝin kaj sekve post tio ŝi ĉesigis ĉiun
interrilaton kun la lingvo kaj
movado.
Mi vere ne scias, ĉu ŝia geedzeco estis malpli sukcesa ol
ŝi atendis, aŭ
- pli verŝajne - ŝi
opinias, ke esperanto finis sian taskon:
"La maŭro faris sian devon,
li foriru! Kvankam estas suspektinde, ke poste
ankaŭ la edzo, pli frue tre
fervora samideano, malaperis el la esperantista
mondo.
Inter la fraŭlinoj estis juna, ĉarma blondulino, cetere tre
malriĉa knabino,
kiu estis tre fidela al la kurso.
La plej ridemaj sunradioj, la plej ambicia kaj persista flirtemo de
virseksa samsortano ne povis ŝin
forlogi de la lecionoj.
Ŝi estis diligenta kaj ŝia interesiĝo ne konis limon. Por
eĉ stimuli kaj
premii ŝian ambicion jam frue mi
proponis al ŝi komenci korespondadon.
"Eble vi povos trovi iun bonvolan kaj influhavan samideanon, per
kies helpo vi
povos veni eksterlanden."
Ĉar tio estis la pinto de ŝiaj sopiroj. Ni studis diligente la
Heroldon
kaj inter la anoncoj baldaŭ ni
trovis jun promesan kaj allogan.
Por eviti komplikaĵojn ni ŝanĝu nun lian hejmlandon kaj
ni diru ke li estis
portugalo.
Li estis ĉefoficisto, estro en iu akcia societo. La anonco
plaĉis al la
knabino, estis tia fidovekanta,
solida anonco, kiu forigis eĉ la plej etan
suspekton pri aventuremulo.
Ĝi ne estis tia "Hej knabinoj, mi estas ĉi
tie"" anonco kun plena
despotismo de la fripona kaj
facilanima junaĝo, sed estis serioza anonco de
solidiĝinta, agrabla kaj
ĝentilhoma sinjoro en solida kaj agrabla lando.
La knabino havis emon al la korespondado.
"Sed kiel mi povus korespondi. Mi estas ankoraŭ ĉe la
komenco. Apenaŭ mi
scias iomete el esperanto."
"Ne gravas, tute ne gravas" mi trankviligis ŝin;
"komence mi helpos vin
kaj poste dum la turno de la leteroj
vi progresos kaj povos iom post iom mem
korespondi."
La korespondado komenciĝis. Verdire ne estis multaj la kontribuoj
de la
knabino. La plej granda parto de la
pli kaj pli amasiĝintaj kartoj kaj leteroj
estis miaj verkoj.
Neniam en mia vivo mi vidis tiel fervoran korespondanton kiel la
portugalo estis. Kaj liaj leteroj
plilongiĝis de semajno al semajno. Lia
individueco plijuniĝis de letero
al letero.
Dum kelkaj semajnoj li juniĝis almenaŭ dek jarojn. Sed dirante
tion mi kalkulis
tre singarde.
Ankaŭ niaj respondoj plilongiĝis. Li petis ankaŭ
portreton kaj ni sendis, sed
ĉiokaze tamen ŝian kaj ne
la mian.
Ankaŭ li sendis sian portreton. Li estis simpatia kaj honestaspekta
kvardekjarulo en tiu periodo de la
harperdo, kiam oni tre zorge provas
geometrie aranĝi la reston de la
hararo. Simpatia aspekto kaj tre konvena al la
bazaj motivoj.
Post la reciproka ŝanĝo de la portretoj la amo subite
ekflamis. Li
sendis ardan, okpaĝan leteron
kun amaso da laŭdoj pri la ĉarmo de la blondulino,
kaj la ĉarmulino reciprokis la
laŭdojn kun mia tre aktiva helpo en preskaŭ
same longa letero.
Tiel daŭris la afero dum kelkaj monatoj. Reen ne plu estis vojo,
kvankam
la knabino, estante honesta animo
provis memstarigi sin.
Ŝi jam konis bone la lingvon kaj provis skribi sen mia amika helpo,
sed
la rezulto estis tre malesperiga. Li
angore demandis: "Ĉu eble vi estas
malsana? Via lasta letero impresis
laca! Skribu tuj!"
Ŝi devis vole-nevole reveni al mi kaj mi daŭre faris novajn
kaj novajn
leterojn, prenante helpon de mia
profesia fantazio.
La sukceso fariĝis iel tro bona. La portugalo iom post iom plene -
ĝis la
oreloj - enamiĝis al la knabino.
Pri tio ni estis ja plene kontentaj, sed-sed -
post proksimume duonjara korespondado
venis la granda, vera, senmanka
amkonfeso.
Laŭ mia memoro la portugalo skribis proksimume jene:
"Kiam antaŭ kelke da monatoj vi sendis al mi vian portreton,
mi estis feliĉa.
Vi ja estis tiel ĉarma, juna sur
la bildo. Sed mia impreso tamen ne restis
daŭra. Ĉarmaj junulinoj
troviĝas ĉie. Ankaŭ ĉi tie.
Sed iom post ion laŭ viaj leteroj elvolvis sin via ĉarma,
rava, knabina,
vere knabina animo kaj nun mi sentas,
ke mi amas vin, jes mi amas vin, ne tiel
multe vian eksteraĵon, kiun
realigas al mi momente nur via portreto, sed tiun
individuon, kiun viaj leteroj
prezentis al mi tiel konvinke kaj aminde..."
Ankaŭ la punktoj viciĝis fine de la frazo kun la honesta
intenco, ke ili
malkaŝu la sentojn en tiu sfero,
kie la vortoj ne plu povas servi pro siaj
materiaj mankoj, sed en la konkreta
okazo tiuj punktoj aspektis kiel malicaj
diablidoj, montrantaj sian langon al
mi kaj eĉ pli al ŝi.
Jen tiel ekamis portugala direktoro mian veran, junan, knabinan animon
kaj
li eble eĉ nun miras (se
ĉiu strangaĵo, okazinta en la mondo ne fortiris lian
atenton en alian direkton), kial li
ne ricevis respondon al sia vera, granda,
senmanka amkonfeso.
Ĉar li ne plu ricevis respondon. Ĉiu penado lia fariĝis
vana.
Kaj ankaŭ mi faris gravajn konkludojn kaj submetis min al la
konsekvencoj: Mi
ĵuris solene, ke mi gardos min
ĉiam kaj nur en nepra neceso skribos leteron en
la nomo de bela, blonda knabino.
Kaj tiel malaperas mia rava, milda, knabina animo inter miaj multaj
rememoroj el mia heroa epoko en
Esperantujo.
(Ferenc Szilágyi)
Versaoj de Valentin Melnikov
Valentin Melnikov
sonetoj el la ciklo "Sonetoj al
mia Muzo":
VI
Por fuĝi el la marĉo de
banal',
singarde iru ni laŭ pado streta.
Se malkonvene sonas vort' konkreta,
fabelon krude rompas la real'.
Subtila sento, kvazaŭ
florpetal',
tuj velkas pro ektuŝo
maldiskreta...
Do vera majstro en poemo preta
ne krios vane: «Jen la ideal'!»
Je l' vortoj nia lingvo estas
riĉa,
sed, elektante ion por deklam',
patoson ŝparu, por ne esti
kiĉa.
Pro misa blovo estingiĝas
flam'...
Verkante, mi fariĝas
superstiĉa:
neniam uzas mi la vorton «am'».
VII
De homamaso fore, en izol',
obsedas min serena hela tristo:
La sorto de «poeto sen popol'»
neeviteblas por esperantisto.
Jen – iu parkerigis kun bonvol'
dek ses regulojn laŭ konata
listo
por elementa skribo kaj parol'.
Sed estas maniero de l' ekzisto
por mi la lingvo. Do ĉagrenas
min,
ke mia kara samideanin'
en ĝia rego laŭnivele
mezas.
Kaj eble superfluas mia pen'
la versojn zorge ĉizi por
kompren',
ĉar... tutegale ilin ŝi
aprezas.
Penseroj
Viv’ jen karesas nin, jen batas,
Varian sorton hom’ ricevas:
Ja optimisto vivi ŝatas,
Kaj pesimisto vivi devas.
Do en medit’ filozofia
Perceptas vivon mi sen tristo –
Se la problem’ ne estas mia,
Mi certe estas optimisto.
* * *
Kiu malsan’, eĉ se akute,
Nin suferigi ja ne povas?
– Alzheimer! Sendolora tute,
Kaj ĉiutage ĉio novas!
* * *
La vir’ al multaj ĝuoj emas:
Li fumas, drinkas kaj blasfemas.
Kaj poste sekvas kiso ama
Per la buŝo sama.
Eroj (anstataŭ taglibro)
Anstataŭ banala liriko,
pli bonas por leg’ – limeriko.
En ĝi absurdeco
kaj same maldeco
utilas por bona efiko.
Mia miskonduto kaŭzas
ŝokojn:
Mi blasfemas kaj skandalas bole.
Do ne rajtas mi viziti lokojn,
Kien mi ne irus eĉ laŭvole.
Asertas oni: “Vidis mi, en ver’,
Neniun, kiu scius Esperanton.”
...Eliru foje straten dum somer’
Kaj provu ie vidi glitkuranton.
Ĉu glaso duonplenas aŭ
duonmalplenas –
Demando estas de filozofi’.
Por ĝi la solvo tamen neatendita
venas:
Botelon en rezervo havu vi.
Forestas rimoj, melodi’,
Kaosas vortoj sur foli’.
Sed laŭ moderna opini’
Poeto estas ankaŭ vi.
– En Esperanto ĉu aktivas vi?
Jen mi – kotizon ĉiujare pagas!
– Ne. Alimaniere faras mi:
por Esperanto mi aktive agas!
El vidpunkto de la kul’
Homo estas Eternul’.
Du matematikaj enigmoj
Eŭraj monbiletoj ekzistas nur kun valoro de kvin, dek, dudek,
kvindek,
cent kaj kvincent eŭroj. Luizo
havas 195 eŭrojn, sen moneroj. Kiam Ludoviko
petas, ke li ŝanĝu
kontraŭ samvalora aro de malpli valoraj biletoj sian
bileton de dek, dudek, kvindek
aŭ cent eŭroj, Luizo ĉiam respondas, ke li ne
povas tion fari.
Kiom da 20-eŭraj biletoj li
havas?
La sumo de 14 plus la kvadrato de du sinsekvaj paraj nombroj egalas
la duoblon de la kvadrato de la pli
malgranda el la du nombroj plus la
trioblo de la sumo de la du nombroj.
Bonvolu diri, kiuj estas tiuj du
nombroj!
---------------