Esperanta Ligilo
Oficiala organo de Ligo Internacia de Blindaj
Esperantistoj
numero 6 - Junio 2023
Enhavtabelo
Noto de la redaktanto.
Agadraporto por la jaro 2022 ...
Financa raporto 2022.
Helpilo por nebitemaj legemuloj.
Longa eltirajxo el leginda verko.
Stenografia pagxo (cxi tie forlasita).
Sxako (cxi tie forlasita)
Noto de la
redaktanto
Mi pardonpetas, ke preskaux en cxiu
numero de la revuo aperas tia noto, sed paciencu! gxin skribis provizora
redaktanto, kaj do restas espero pri gxia estonta (eble ecx baldauxa)
malapero. Nu, ankaux cxifoje la redaktanto petas la legantojn ne koleri, ke grandan parton de la revuo okupas unu
teksto. Sed tion kauxzis ne la deziro aperigi monografian numeron, sed
cxi-monataj ekstraj okupoj, kiuj malebligis pli efikan kolektadon de varia
leginda materialo.
Agadraporto por la jaro 2022
Dum la pasinta jaro la estraro de
LIBE cxiumonate skajpe kunvenis por pritrakti aktualajxojn kaj diskuti
pri eblecoj aktivigi niajn membrojn.
Lastatempe estas pli facile venigi la
membrojn al virtualaj Eo-eventoj. Tion oni faris per Teamtalk, Zoom kaj
Watsup.
Pluraj nevidantaj Esperantistoj
partoprenis en Esperanto-eventoj kaj kursoj, organizitaj de
diversaj organizoj kaj Esperantistaj grupoj: Eblogo, grupo de rusaj
Esperantistoj, Sekcio de nevidantaj Esperantistoj el Serbio kaj itala Asocio de
blindaj Esperantistoj. Bedaŭrinde, Aŭstria Ligo de Blindaj Esperantistoj ne plu funkcias.
Ankaux la 86-a IKBE estis
organizita virtuale. Ekde la 23-a gxis la 25-a de septembro, pere
de Zoom-platformo okazis unuafoje virtuale Internacia kongreso de
blindaj Esperantistoj. La estraro de LIBE kaj sperta kaj kunlaborema
teknika teamo klopodis fari cxion eblan, ke
gepartoprenantoj gxuu la eventon, ke la programo estu abunda,
interesa kaj utila. Ankaux ekzistis ebleco interparoli dum pauxzoj inter
diversaj programeroj.
Pere de Zoom la Kongreson partoprenis
pli ol sesdek geEsperantistoj el dudek unu landoj, sed pluraj sekvis la
programon ankaux pere de Radio Brjanskaja volna. Ni havis eblecon dum
mallonga tempo auxskulti multe da bonega muziko kaj ekkoni plurajn muzikistojn.
Gxi ne estis malpli interesa kaj malpli sukcesa kvankam gxi dauxris nur iom pli
ol du tagoj.
Konversaciaj rondoj estis amuzaj kaj
la cxeestantoj estis aktivaj.
En la Gxenerala asembleo partoprenis
pli da membroj ol kutime. Ni pritraktis agadon de la Ligo kaj auxdis
proponojn pri novaj aktivecoj.
Kiam ni ne havas eblecon vojagxi,
certe estas bone uzi ankaux eblecon fari tion virtuale.
Nia organo, Esperanta Ligilo, aperis
regule en Brajlo kaj en elektronika formo. 7ia redaktorino, Olena
Posxivana, pro malfacilajxoj kauxzitaj de milito ne povis redakti la
revuon. La estraro petis Pier luigi da Costa anstatauxi sxin
kiom estos necese. Jiri Jelinek probvlegis la
tekston de la revuo kaj Otto Prytz redaktis rubrikojn: "Sxako"
kaj "Stenografia pagxo".
Danke al engagxigxo de nia honora
membro, Rob Moerbeek, ni ricevas sonregistritan revuon
"Esperanto".
Covid-19 kaj ankaux malfacilaj
socipolitikaj cirkonstancoj limigis plurajn aktivecojn al virtuala
realigo. Mankis cxeestaj kunvenoj kaj eventoj kaj al tiaspeca agado ne
estas facile adaptigxi.
Nedeljka Lojxajicx
Financa
raporto 2022
.......
Konto Lib-k cxe uea
kredita saldo je la
31-12-2021
.......... euxroj 24.255,96
enspezoj:
kotizoj
.................... 731,59
donacoj
.................... 7.000,00
---------
entute
........... ......... 8.431,59
elspezoj:
faka kotizo al
$UEA ........... 132,00
legac-imposto
................. 150,00
negativa rento
................ 115,00
----------
entute
........................ 398,00
kredita saldo je la
31-12-2022
.......... euxroj 32.290,55
Konto cxe
BNL en Italujo
kredita saldo je la
31-12-2021
........... euxroj 7.179,32
enspezoj:
kotizoj
....................... 480,00
donacoj
....................... 100,00
subteno
$Thilander .......... 1.823,34
jara interezo
................... 0,87
----------
entute
...................... 2.402,21
elspezoj:
presejaj
kostoj ............. 8.460,31
bankaj-impostaj ............... 224,76
----------
entute
...................... 8.685,07
kredita saldo je la
31-12-2022
.................... 796,46
Sumigante la kvantojn el la du
kontoj, ni povas diri, ke komence de la jaro ni havis entute 31.439,28 euxrojn;
al tio aldonigxis 10.453 euxroj, sed ni elspezis 8.950,07 euxrojn, kaj do en la
kontoj de nia Ligo restis entute 33.087,01 euxroj. Mi volas atentigi pri tio,
ke LIBE devas oficiale danki la fonduson Thilander pro gxia konstanta subteno
al nia revuo. Krome, ni estu dankemaj al s-ano Jaap Wieringa, kiu pruvis sian
profundan amon al esperanto kaj aparte al LIBE per la mirinda legaco de 7.000
euxroj!
la kasisto p. l. Da Costa
Helpilo por nebitemaj
legemuloj
Jam de kelkaj jardekoj blindaj
legemuloj povas, uzante skanilon, komputilon kaj brajlan ekranon aux
vocxsintezilon, ricevi legeblan version de vidulskriba teksto.
Bedauxrinde la necesa ekipajxo estas suficxe
multekosta kaj gxia manipulado suficxe
komplika, precipe por homoj nespertaj pri informadikaj aferoj. Ekzistas tamen aparatoj, kiuj celas plisimpligi la procezon. Unu el ili estas Maestro 4.0.
Gxi multe plifaciligas la akiron de legebla versio de libro, kvankam gxi
ne malaltigas, aux nemulte malaltigas, la kostojn. Gxi aspektas pli-malpli kiel
iom malnova (do, iom pli dika ol la nunaj) skanilo, sed, kiam vi metas sur gxin
tion, kion vi deziras legi, gxi tuj
ekparolas, legante por vi la tekston. La aparato
kapablas legi, perunu el la 96 elekteblaj vocxoj, en 34 lingvoj.
Oni povas plendi, ke la araba kaj la hebrea mankas en la listo, sed ili
estas aldoneblaj! Oni povas algxustigi lauxtecon kaj rapidecon de la legado kaj
oni povas libere movigxi en la teksto kaj... ktp. Se oni preferas legi per
brajlo, oni povas konekti brajlan ekranon. La aparato funkcias per hejma
elektro, sed gxi povas funkcii ankaux per baterio, aparte acxetebla, kaj
ebliganta sephoran funkciadon; kaj aparte acxetebla estas ankaux klavaro, per
kiu eblas interkomunikigi la aparaton kun memoriloj. Tia vere interesa helpilo
kostas bedauxrinde, sen la nomitaj eblaj aldonajxoj, 2.150 euxrojn, plus
imposton, kompreneble!
longa eltirajxo el
leginda verko
(La suba teksto trovigxas en la fina
proza parto de "La dekdu noktoj de Satano", poezia verko nepre
leginda, kvankam kristanojn kaj judojn povus gxeni aux ecx ofendi la
fakto, ke en gxi sekso kaj erotiko koncernas ankaux
angxelojn kaj ecx Jehovon. La cifereca verko,
en Unikodo aux kun iksoj por cxapelitaj literoj estas ricevebla,
retposxte skribante al dacostapl@gmail.com, dirante cxu oni deziras la unikodan
aux la iksan version.)
La dormigilo bone efikis: mi dormis
naux horojn. Nun mi estas pli trankvila: mi povos noti, kio
okazis hieraux.
Elirinte promeni, mi sencele vagadis
tra la stratoj. Subite mi rimarkis, ke mi staras antaux la
esperantista klubo; kvazaux ia mistera forto direktis tien miajn pasxojn sen
mia konscio. Nu, - mi pensis - se mi jam estas cxi tie, mi eniros kaj petos min
akcepti kiel membron.
Agrabla surprizo estis, ke en la
sekretaria cxambro mi trovis mian iaman kungimnazianon kaj li ecx estis
la prezidanto de la klubo mem. Li nenion sciis pri mia esperantisteco,
tiom pli li gxojis, ke je liaj Esperantaj salutvortoj mi respondis Esperante,
ecx se kun videbla peno.
- Nu, vi baldaux ekzercigxos en la
parolado! - li diris. - Vi vidos, kiel belajn salonojn ni havas.
Mi prezentos vin al bonaj esperantistoj. Ha, ankaux Blisse nun estas cxi tie,
nia fiero, la granda auxtoro! Venu, venu, ni iru al la literatura rondo.
Ni iris en cxambreton, kaj tie li
prezentis min al viro proksimume kvardekjara. Li manpremis kaj tre digne
montris al mi sidlokon. Mi prezentis min al la ok personoj sidantaj krom
li cxe tablo. Tuj mi vidis, ke cxi tiuj rigardas lin ia idolo. Ankaux li mem
ege konsciis sian gravon, parolis cxiam emfaze, kvazaux li dirus sentencojn aux
manifestojn. Li havis iel la sugestian povon de la dresisto de serpentoj,
precipe serpentinoj.
Inter la adorantoj nur unu junulo
sxajnis herezulo. Li estis proksimume 16-jara. En liaj okuloj mi ne
vidis tiun gluan admiron, kiel cxe la ceteraj. Ecx, anstataux mute sucxi
la mielon el la vortoj de la majstro, plurfoje li komencis sentakte paroli pri
siaj literaturaj planoj aux opinioj. La granda artisto tiaokaze lin alrigardis
iel desupre kaj komencis paroli pri iu sia verko farita aux farota.
Sed nun la junulo iom post iom
alprenis mienon de ekstrema decidigxo. Kaj subite li diris kun vocxo nerezisteble
sugestia:
- Sinjoro samideano!
- Nu, kio? - demandis la majstro.
- Pardonu, ke mi kuragxas vin gxeni,
sed jxus mi rememoris pri okazintajxo el mia vivo; gxi estas
unike interesa, bonege tauxga por beletra prilaboro. Sed ve, mi estas diletanta
fusxulo! Tia temo bezonus vian oran plumon, vian
famekonatan vervon de stilo, vian genion.
Vi estas la sola, kiu gxin inde povus verki.
La verkisto komence volis superparoli
la auxdaculon, sed je la incense lauxdaj vortoj li tamen
mildigxis. Li diris degne, kun instrua tono:
- Fakte, la veraj talentuloj superas
la diletantojn gxuste en tio, ke ili povas fari majstrajxon el
sensignifa temo. Ekzemple, mia novelo, la "Inverse konstruita turo",
estas cxefverko, kvankam gxia temo estas tute banala.
Cxar, kiu...
Sed nun la junulo impertinente
interrompis la famulon. Sxajne, lia decido
estis nesxancelebla.
- Ho, mi konas tiun novelon, tiun
juvelon, sinjoro samideano! Kiu literaturamanto ne konus tiun
cxefverkon! Sed bonvolu auxskulti mian temon, el kiu, kiel mi jam
diris, nur vi kapablas fari vere valoran literaturajxon. Gxi
estas okazajxo vera gxis la lasta vorto.
Kompreneble, mi rakontos gxin nur tute krude. Nur vi povos el tiu
kruda diamanto poluri veran brilianton.
Mi vidis nun ian trajton de ruzo sur
la junulvizagxo, cetere tre simpatia. La verkisto indiferente
levis la sxultrojn, montrante, ke bagateloj lin tute ne interesas. Sed li
silentis, kaj per tio li donis sian konsenton al la junulo,
komenci la rakontadon. Jen sekvas gxi, kopiita el
la manuskripto.
La rakonto de
la junulo
La afero okazis antaux tri monatoj.
Mi akompanis miajn gepatrojn al la stacidomo. Post kelkaj minutoj la
vagonaro ekiris, kaj baldaux estis videbla nur la rugxa lampo en gxia
malantauxo. Mi turnigxis kaj marsxis al la elirejo. Tie, cxe la elira pordo,
kontrauxkuris min junulino kun kofro en la mano, kaj min preskaux renversis.
Sxi estis belega, tiel ke
vole-nevole mi sekvis sxin al la fervoja
kajo, kien sxi elkuris.
Kiam sxi ekvidis la senhoman kajon
kaj la nudajn relojn, sxi faligis la kofron kaj kunfrapis la
manojn.
- Terure! - sxi kriis kolere.
Sxi senmove staris kelkajn sekundojn,
poste sxi cxirkauxrigardis kvazaux helposercxe.
Ravita de sxi jam cxe la unua ekvido,
mi staris tie, glutante per la okuloj sxian ekscitan figuron. Sxi
havis nigrajn harojn kaj eburan vizagxkoloron; la plej kisindaj lipoj de la
mondo arkis sub delikata sxminko - krome sxi estis tute
sensxminka. Jam cxe la kontrauxkuro katenis min
sxiaj mamoj, tiuj busxaltiraj fruktoj, tiel malmolaj, ke ili tute
ne balancigxis dum la kuro, sed ilia pinteto, tiuj cxarmaj burgxonetoj, tiel
perfide elmontrigxis tra la surstrecxigxinta bluzo, ke oni tion ne povis
rigardi sen suspiro. Sxia talio estis tiel maldika, ke oni povus gxin cxirkauxpreni
per paro da manoj, sed sub gxi admirinde proporcie luligxis la pompa karno de
l' koksopartoj; mi sentis kvazaux elektran frapon gxin algapante. Kaj la kruroj
sub la longaj elastaj femuroj estis tiel plenaj kaj tiel sveltaj, ke oni sentis
apenaux rezisteblan deziron trapunkti ilin per kisoj. Entute, sxi estis ne nur
belega aperajxo, sed krome sxin cxirkauxsxvebis ia mistera, cxasta kaj samtempe
ekscita atmosfero.
- Cxu tio estis la vagonaro al Lusso?
- sxi demandis, kvazaux ne al mi.
- Jes, la vagonaro al Lusso - mi
respondis, cxar neniu krom mi staris proksime.
- Terure! - sxi ripetis kaj
alrigardis min per siaj brilaj, milde subombritaj okuloj. - Nu,
la pesto arangxis tion.
Kaj sxi rigardis min ree longe,
kvazaux pritakse, tiel ke mi devis mallevi la rigardon. Poste sxi
demandis:
- Kiam iros la sekvanta trajno al
Lusso?
- Matene je la sepa, frauxlino.
- Terure! - sxi diris, sed nun jam
tute ne kolere. Poste sxi sin rektigis, kiel
iu faranta subitan decidon.
- Cxu estas cxi tie bona hotelo? Mi
ne konas la urbon: mi transtrajnigxi volis cxi tie, iom da
auxtopromeno mi faris kaj malfruigxis.
- Tuj post la stacidomo mi scias
bonan hotelon.
- Akompanu min tien! - sxi diris, kaj
en sxia vocxo estis pli da postulo ol peto.
Min mirigis tiu cxi stranga konduto,
sed vidante sxiajn strange flamantajn okulojn, sub ilia sorcxo mi
kvazaux devigate prenis sxian kofron kaj ni eliris el la stacidomo. (Mi vidis,
ke la verkisto iom post iom perdas sian indiferentan sintenon kaj kun vigligxantaj
okuloj auxskultas la junulon. Ankaux mi sentis preskaux preman
intereson: tiu priskribo de la knabino vekis en mi
dolorajn rememorojn. "Nu kaj?" - demandis la verkisto, cxar la
junulo faris ruze aplikitan pauxzon.)
Ni iris en la hotelon. Sxi iris
antauxe kaj mi sekvis sxin kvazaux sxargxportisto, kun la kofro.
En la halo sxi diris al mi:
- Luu cxambron!
Mi iris al la dejxorulo kaj petis
cxambron. Li diris komplezeme:
- Jes gesinjoroj! Cxarman apartajxon
por du personoj, cxu ne?
- Kompreneble, por du personoj! - sxi
diris.
Ni eniris la belan cxambron, kie
staris du litoj apudaj.
Sxi sidigxis kaj diris kun sia cxarma
sed postula vocxo:
- Mendu vespermangxon!
Mi sonorigis, alvenis la kelnero kun
la menukarto. Sxi elektis por du personoj la plej luksan menuon
haveblan kaj cxampanon. Tute ne demandante min. Mi sentis min humiligita, mi ne
povus ja pagi cxion cxi: mi estas
gimnaziano, kaj miaj gepatroj, kvankam ne
malricxaj, ne sendas al mi tiom da mono. Sed kiel kontrauxdiri al tiu
cxi juna diino?
Dum la mangxado sxi plurfoje min
alrigardis strange, kvazaux volante legi el miaj okuloj miajn
pensojn.
- Certe vi trovas mian konduton
stranga, nekomprenebla, eble ecx skandala, - sxi diris kaj ree ekflamis
sxiaj okuloj.
- Ho, ne, tute ne, frauxlino! - mi
mensogis balbute. Fakte, mi ne sciis kion opinii, vidante sxin tiel
belega, tiel juna, tiel delikata kaj sinjoridina.
- Tute ne? Nu, tion mi ne kredas, sed
egale! - sxi diris degne. - Kredu, ke antaux unu horo mi ne kredus,
ke mi sidos kun vi cxi tie. Aliloke mi devus, devegus esti. Cxu vi estas edzigxinta? - sxi demandis subite.
- Ne, frauxlino!
- Bone! Vi ankaux estas tro juna por
tio. Sed kiel vi scias, ke mi estas frauxlino?
Mi embarasigxis kaj ne povis respondi,
ne kuragxis sxin ecx alrigardi, sed sur mia vizagxo mi sentis
bruli sxiajn flamajn okulojn.
- Trankviligxu - sxi dauxrigis - mi
estas frauxlino, jes, virgulino.
Mi rugxigxis. Tiu vorto
"virgulino" sonis iel lascive el sxia busxo; sxi prononcis la
vorton malrapide, kun takta akcento. Poste sxi levis la palpebrojn kaj
ree rigardis min, sed nun mi povis kontrauxrigardi: sxiaj okuloj nun eligis
ne flamojn, sed ian ravan varmon. Kaj sxia tuta
korpo elradiis ion magian. Freneza amdeziro min kaptis.
(Cxi tie la junulo ree faris pauxzon, kvazaux
transdonante sin al sorcxaj rememoroj. Mi vidis, ke la fama verkisto
ekscitigxe atentis liajn vortojn, ecx ne povante kasxi sian scivolemon.
- Nu, kaj kio okazis poste? - li
demandis hastigante, postule.)
Poste? Poste la kelnero forportis la
mangxilaron kaj ni trinkis cxampanon. Mi estis ne nur ravita de
sxia beleco kaj cxarmo, sed ankaux altirita kaj samtempe timigita de sxia
mistera konduto. Sub la influo de sxia magia potenco mi
jam cxion trovis natura. Mi ne pensis pri
tio, ke cxi tiu junulino pagos mian mangxon kaj drinkon, tiel
superregata mi estis de sxia sorcxo kaj de la strangeco de la situacio. Tamen,
sxia sinteno igxis iom post iom intima kaj sengxena,
kvazaux ni estus delonge geamikoj, ecx
geamantoj. Ankaux tio min helpis senembarasigxi kaj ankaux la cxampano
trinkita. Mi komencis babili, kaj ankaux sxi babilis gaje, petole, kaj nun sxi
estis ankoraux pli cxarma, kiel senbrida bubino.
(- Grandioze! - ekkriis la verkisto. - Via
prezento estas tute artisma, knabo! Kvazaux vi legus libron de
vera verkisto! Ecx mi mem ne povus pli bone priskribi la aferon. Dauxrigu,
dauxrigu!)
Nu, mia kapo iom jam vaporis de la
cxampano, sed al sxi, sxajne, gxi tute ne efikis. Sxi babilis
facile, mi ne sciis, pri kio, sed sxia vocxo lirlis tiel agrable, kvazaux mian
nudan korpon karesus varmaj ondoj de lago. Cxioforgese mi fiksis la okulojn al
sxiaj delikataj manoj, ripozantaj sur la tablo kiel du grandaj florkalikoj.
- Pri kio vi meditas, amiketo? - sxi
demandis, kaj min korfrapis la vorto "amiketo".
- Pri nenio. Mi admiris viajn manojn;
mi diras nur "manojn", cxar, por ili, cxiu epiteto
estus mizera.
- Cxu tiel al vi placxas miaj manoj?
Do prenu! - sxi diris kaj etendis ilin al mi trans la tablon.
Frenezume mi kaptis la manojn kaj
kovris ilin per kisoj.
- Ho, vi eltiros miajn brakojn!
Malagrable, ke cxi tiu tablo estas inter ni! - sxi ridis, saltlevigxis
kaj sidigxis en mia sino.
Mi rugxigxis kaj paligxis kaj tremis
en terura embaraso. Sxi rimarkis tion, kaj:
- Sxajne mi estas al vi tro peza, -
sxi diris desaltante el mia sino.
Ankaux mi starigxis. Kaj tiam mi
vidis sxian vizagxon tre dolcxa, tre karesa, preskaux patrina,
tamen kun ia tre bonvola petolemo.
- Kio estas via nomo, karuleto?
- Gabriel Belze.
- Ha! - sxi ridis. - Unu tuta angxelo
plus unu duona diablo. Ecx tuta, cxar vi
estas bubo, do Belze-bubo. Kaj kion faris gxis nun tiu diablo? Kiom da
virinoj li bruligis?
- Neniam mi estis kun virino, - mi
konfesis sub la sugestio de tiu patrina rigardo.
- Ha, jen do ni estas: virga paro,
kiel Adamo kaj Eva antaux la enkulpigxo. Cxu vi logxas kun viaj
gepatroj?
- Ne, mi vivas sola en malgranda
cxambro. Miaj gepatroj logxas vilagxe.
- Mi volas vidi, kiel vi vivas kaj
mastrumas hejme.
Mi ree embarasigxis. El sxiaj okuloj
radiis tiom da bubina pureco, ke sxia parolo sxajnis nur
naivajxo. Sed post mia hezitado subite sxangxigxis sxia mieno: gxi prenis spite
decidajn, preskaux kolerajn trajtojn kaj sxi, rigardante
min fikse, demandis postuleme:
- Nu, cxu vi mutigxis? Gvidu min en
vian logxejon.
Min kvazaux trafis alterne dusxoj
varmegaj kaj fridaj: brula ekscitigxo kaj lamiga embaraso. Kiam
sxi vidis, ke mi ne povas respondi, sxi dauxrigis:
- Vi nun opinias eble, ke mi estas
lascivulino, eble publika virino. Sed mi ankoraux hodiaux pruvos
al vi ke mi estas gxis nun netusxita! Ni iru!
- Frauxlino, - mi balbutis.
- Ne nomu min frauxlino! Mia
baptonomo estas Zizinjo. La familian nomon vi ne devas ekscii, neniam vi
ekscios gxin, - sxi diris. Poste sxi min karesis tre tenere, prenis
miajn vangojn inter la du manojn kaj tusxis per sia nazo la
mian.
Sentante sxian varman spiron, mi
ekbolis, kaj volis kisi sxian busxon, ecx tiris sxin al la kanapo.
- Tiel do vi kuragxigxis, dolcxuleto?
- sxi diris mokete, sed mi vidis, ke ne senekscite. Sxi liberigis
sin el miaj brakoj, delikate, tamen decide.
- Ne cxi tie, sed en via logxejo. Ni
iru! Arangxu la kostojn! Kaj preninte sumon da mono el sia retikulo, sxi
premis gxin en mian manon. Kiel somnambulo mi iris kaj pagis kaj reiris
kaj poste kun Zizinjo mi ekmarsxis al mia logxejo.
Mi ne volas vin tedi per la priskribo
de miaj sentoj. Mi preskaux sxvebis de la felicxo, dum tiu belega
estajxo babile marsxis kun mi, plektante sian brakon en la mian. "Adamo
kaj Eva", mi memoris sxiajn vortojn, kaj fakte mi sentis
ke ni nun venos en Edenon. Kiam mi
malsxlosis la pordon, mi sentis, ke sxia brako ektremas, sxi faris
momente ecx movon de forkuro, sed tamen sxi cedis al mia delikata sxovo.
Sxaltinte la lumon, mi vidis timon en sxiaj belegaj okuloj.
- Zizinjo, trezoro, jen do la
cxambro, kien vi volis veni, - mi diris. Kaj nun longe-longe mi
kisis sxian busxon. Sxi donis sian tuton en tiun kison, sed poste sxiris sin el
miaj brakoj kaj forsaltis, kvazaux volante rifugxi. Sxajnis, ke sxi nun subite
hontas pri sia situacio.
- Zizinjo, Zizinjo, - mi ripetis, ne
povante diri alion.
- Vi pravas, Gabricxjo! Mi ne
rifugxos, mi deziris alveni mem. - Poste, kun granda gxemo sxi
dauxrigis: - Ho, se mi povus resti cxi tie por cxiam!
- Zizinjo, angxelino! Restu cxi tie
kaj estu mia feino gxis la morto, - mi kriis preskaux ekstaze.
- Kaj via agxo? Kaj viaj studoj? Kaj
viaj gepatroj? Cetere, ankaux al mi mem estas maleble, absolute
maleble. Sed mi volis kaj volas esti felicxa la unuan kaj la lastan fojon, -
sxi diris kun emocia vocxo kaj tiris min ambauxma-ne al sia brusto.
- Kial maleble, dolcxulino?
- Cxar postmorgaux mi edzinigxos al
homo duoble agxa, - sxi kriis jxetante sin sur la kanapon.
Mi alkusxigxis kaj sxi prenis min en
siajn brakojn. Subite sxi liberigis sin, prenis plejdon el sia
kofro kaj kovris la Kristo-bildon pendantan sur la muro.
- Ne miru, mi ricevis klostran
edukon, kaj mi ne volas peki antaux la okuloj de Kristo, - sxi
diris reveninte al mi. - Mi ne estas malbona knabino, nur unufoje mi volas esti
felicxa. Mi volas al vi donaci mian virgecon. Kaj poste pruvigxis, ke sxi estis
floro ne vizitita ankoraux de abelo.
(- Belega temo! Mi eble prilaboros gxin, - diris
la verkisto. - Domagxe, ke mi ne faris notojn. Kaj diru, cxu sxi
forvojagxis matene?)
Neniam en la vivo mi forgesos tiun
nokton. Tion oni simple ne povas priskribi. Angxela kaj satana miksigxis
en tiu knabino, mi ne komprenis, kiel sxi estas tiel sperta en amo
malgraux sia nedubebla virgeco. Kaj kiel sxi povis esti tiel nesatigebla,
kvankam sxi devus senti dolorojn. Frenezigxinte mi petegis al sxi:
- Restu cxe mi, restu por cxiam, estu
mia gxismorta parulino!
- Maleble, dolcxuleto, maleble,
absolute maleble, - sxi ripetadis. - Per tiu edzigxo mi savos miajn
gepatrojn.
Kiam alvenis la tempo de foriro, sxi
vestis sin kun larmo en la okuloj. Dumvoje sxi estis trista kaj silenta.
En la atendocxambro sxi diris, ke mi lasu sxin iomtempe sola. Mi vidis
de malproksime, ke sxi skribas ion, prenas ion
el sia retikulo kaj cxion metas en
skatoleton.
Venis la abomena lokomotivo, kiu sxin
forrabos de mi. Ree mi komencis peti, petegi, ke sxi ne forlasu
min, sed sxi restis nefleksebla, nur sxiajn ombritajn okulojn sxi fiksis sur
mi. Mi rigardis sxin ia tera sanktulino.
Tiam sxi devis jam envagonigxi. Mi
iris kun sxi kaj nun sxi brakumis min kaj donis al mi frenezan
kison. Longan, longan, tiel ke dume ekiris la vagonaro, sed ni ne povis la
kison cxesigi. El la proksima stacio mi reveturis. Kiam tie
sxia vagonaro ekiris, sxi premis en mian
manon la skatoleton, dirante:
- Cxi tion malfermu nur hejme!
Hejme mi malfermis gxin. Enestis
mallonga adiauxletero, sen adreso, sxia foto, kaj fajreranta brilianto.
La juvelisto gxin pesis trikarata.
Neniam plu mi vidis sxin. Trifoje mi
ricevis posxtkarton kun la sola litero «Z», cxiam el alia urbo.
Sed jam de unu monato nenio venis. Tamen, la afero ne finigxis, ecx dauxrigxis
ege strange.
(- Kiel do, - demandis la verkisto ekscitite.)
Dum semajnoj mi flegis en mia koro la
memoron de tiu fea estajxo, kaj de tiu cxiela nokto. Sxia
portreto gxis nun staras sur mia tablo, la brilianton mi portas en ringo, jen!
- kaj li briligis gxin sur sia fingro. - Mi vivis en mondo de
sopiroj kaj revoj.
Antaux nelonge vizitis min amiko de
mia infanagxo. Li ekvidis sxian portreton sur mia skribotablo.
- Kiel venis al vi cxi tiu portreto?
- li demandis. - Mi konas cxi tiun virinon.
- Kiel? Kie sxi estas? - mi demandis
ekscitite.
- Stranga virineto sxi estas, - diris
la amiko kun enigma rideto. - Sxi estas la edzino de maljuna kaj
ricxa komercisto en nia urbo. Ili aspektas kiel patro kaj filino. La bela edzineto ofte forvojagxas por
tagoj, plejofte por du
semajnoj. Kaj foje mi renkontis, pli gxuste vidis
sxin en pipra situacio.
- En kia situacio? - mi demandis
sxajnigante indiferenton, kvankam pro la sento de premo en la
gorgxo mi apenaux povis elgxemi la vortojn.
- Mi pasigis kelkajn monatojn en
Takospo. Sidante en restoracio mi ekvidis paron, kiu envenis kaj
sidigxis cxe la apuda tablo. La viro estis fortika, belstatura kaj
proksimume tridekjara, la virino, nu, kiu estis la virino? Sxi estis la
originalo de cxi tiu portreto. Mi auxdis ke la viro sxin titolas frauxlino, kaj
sxi tute ne protestis, kvankam sxi havas pli ol adoleskajn filon kaj filinon.
Ambaux infanoj estas belegaj kaj tute ne similas al sxia edzo. Mi miras nur,
kiel sxi povas esti tiel juna, vere knabina, malgraux tiuj grandaj idoj: sxi
sxajnas pli juna ol sia filino. Nu, la fino de la
mangxado-trinkado estis, ke ili foriris; mi
auxdis, ke la virino diras: "...via logxejo..." La viro
prenis sxian kofreton kaj ili iris en la vespero brakoplekte, kun varma
interpremigxo. Havante tempon, mi sekvis ilin. Ili eniris sub la pordegon de
domo; mi haltis sxtelauxskulte cxe la pordego. Ili certe longe interkisis, cxar
poste mi auxdis viran gxemon, preskaux stertoron: "Sxisxinjo, mia
animo!" Poste mi iris al la transa flanko de la strato kaj atendis, kie
eklumos la fenestroj. Ili eklumis en la teretagxo. Iom mi gapis tie, poste jam
mi volis foriri, cxar la fenestroj estis tro altaj por vidi, kio okazas en la
cxambro. Sed tiam mi vidis strangan aferon, mi ekvidis la virinon: sxi starigxis
sur segxo, kaj per ia plejdo kovris la Kristo-bildon pendantan sur la muro. Jen
kia religia takto, ha, ha, ha!
Terura estis mia animstato. Mi sentis
min rompita. Kio estis gxis nun tiel sankta kaj pura antaux mi,
nun estis makulita, sakrilegiita. Sed mia amiko, tiu sentakta bubo, sxajnis
nenion rimarki el mia malespero. Gaje, kun
ridacxa mieno
li dauxrigis sian abomenan babiladon.
- Grandioza virineto sxi estas, mi
diras al vi, admirinda virineto! Vi certe havis ion kun sxi, se vi
gardas sxian portreton sur via skribotablo, nu, vi estas
bonsxanca bubo, kaj povas fieri pri tio, amiketo! Mi konfesas al vi, ke
min iom frenezigis sxia proksimeco en tiu
restoracio. Ne el nura scivolo mi sekvis sxin kaj sxian kavaliron, sed
el ia mikso de altirateco kaj jxaluzo. Kaj tiu sento min revenigis
cxiutage al tiu domo. Mi ne estas sentimentalulo, vi konas
min, sed tiam efektive doloris al mi la koro;
kelkfoje ecx tre malagrable doloris, ke sxi amumadas kun iu alia.
Cxiuvespere mi promenis preter tiu domo kaj spionis tra la fenestro: dum
dekdu tagoj la Kristo-bildo estis
kovrita. Je la
dektria la kovrilo malaperis.
- Cxu tiun viron vi konas? - mi
demandis, obtuzvocxe. En tiu momento mi povus murdi tiun felicxan
kavaliron.
- Mi konas lin, sed persone mi neniam
interrilatis. Tiun saman vesperon, kiam la Kristo-bildo
malaperis, mi renkontis lin en kafejo: li trinkis plurajn tasetojn da
kafo. Li estis palega kaj marsxis kun sxanceligxantaj genuoj. La
virino certe jam forvojagxis. Cxu de tristo pro la
disigxo li aspektis tiel aux de elcxerpiteco? Cxiuokaze -
grandioza virino!
- Kaj kiam okazis tio? - apenaux mi
povis paroli, tiel seka estis mia gorgxo.
- Ho, jam antaux unu jaro,
proksimume, - li diris kaj tuj poste jam parolis pri io alia, pri
rekordoj atendeblaj en la Olimpiaj ludoj: Fine, malfacile, mi povis de li
liberigxi.
Kaj mi restis sola, kun mia
malespero, kaj kun la multaj enigmoj, pri kies solvo mi vane
rompas al mi la kapon.
* * *
- Jen mia travivajxo, samideanoj! -
li finis sian rakontadon. – Mi devis gxin fine eldiri, cxar male
gxi dissxirus mian bruston.
- Bonega rakonto! Grandioza temo! -
kriis la verkisto. - Mi nepre prilaboros gxin, donos al gxi la
artan kadron.
Dum tempeto cxiuj silentis
enpensigxinte. Nun la junulo starigxis, adiauxis, kaj, jam cxe la pordo,
returnis sin kun jenaj vortoj:
- Pardonu, sinjoro samideano. Vi ne
bezonas verki la novelon. Mi jam verkis gxin mem, kiel mi gxin
eltrovis. Mi vidis el via interesigxo, ke nenion necesas aldoni. Jen la
manuskripto!
Preninte el sia aktujo grandan
koverton, li jxetis gxin sur la tablon.
- Vi eltrovis? - kriis iu. - Kaj la
brilianto?
- Lerta falsajxo, - ridetis la junulo
kaj malaperis. Cxio cxi trafis la verkiston kiel malvarma dusxo sur la kapon.
Tiu nazmukulo mistifikis lin, rakontis, kvazaux prezidis en lia cxeesto
dum la tuta kunveno, kaj li katenis cxies
atenton, ecx lian propran. Gape li rigardis post
la junulon, poste ekfulmis liaj okuloj, pli kaj pli rugxigxis liaj
oreloj, lia kolo. Fine li regis sin, trudis al si rideton kaj diris
orgojle:
- Neniam li estos verkisto. Anemia
prezentmaniero. Ankaux la temo estas seninteresa, triviala, kaj la tuta
historio estas konfuza. Mi mem ne povus fari el tio bonan novelon. La
verk-arto, samideanoj, estas privilegio de malmultaj esceptuloj.
Li eksilentis, prenis volumeton el la
posxo kaj komencis legi. La cxeestantoj unu
post la alia forlasis la cxambreton. Mi auxdis flustri:
- Ni ne gxenu lin; li legas siajn
proprajn poemojn.
Fine mi restis duope kun la verkisto.
Sur la tablo kusxis la koverto, la manuskripto. Neniu kuragxis gxin
tusxi, kvazaux anatemitan. La verkisto ne degnis gxin ecx
alrigardi. Tiam mi, tremante de ekscitigxo, starigxis, iris al
la tablo, prenis la manuskripton, decidigxinte, ke
mi akiros gxin ecx uzante perforton. Sed la verkisto ecx ne
suprenrigardis el sia libro. Li legis siajn proprajn poemojn.
Stenografia
pagxo (cxi tie forlasita).
Sxako (cxi tie
forlasita)